Mối ăn gỗ, ăn tường, ăn bê tông: mối ăn gì, vật liệu nào dễ bị và đồ gỗ có cứu được không

Thức ăn của mối là xen-lu-lô, chất tạo nên vách tế bào thực vật. Bất kỳ vật liệu nào làm từ cây, dù đã qua xẻ, ép, nghiền hay dệt, đều có thể trở thành thức ăn nếu mối tiếp cận được.

Ngoài thức ăn, mối còn cắn phá một số vật liệu chúng không tiêu hoá được, đơn giản vì những thứ đó nằm chắn trên đường đi: xốp cách nhiệt, lớp nhựa mềm, cao su, màng mỏng. Danh sách dưới đây chỉ gồm những nhóm vật liệu mối thực sự dùng làm thức ăn trong một ngôi nhà.

• Gỗ tự nhiên: khung cửa, khuôn bao, len chân tường, cầu thang, xà, kèo, sàn gỗ, đồ nội thất.
• Ván công nghiệp: ván dăm, ván sợi, ván ép dùng làm tủ bếp, tủ áo, kệ, vách ngăn, sàn gỗ công nghiệp.
• Giấy và bìa: sách, hồ sơ, thùng carton, giấy dán tường, lớp giấy mặt của tấm thạch cao.
• Tre, nứa, mây, cói, rơm: mành, chiếu, giỏ, đồ đan.
• Vải sợi tự nhiên như bông, lanh, đay, khi cất lâu ở chỗ ẩm sát tường hoặc sát nền.
• Rễ và gốc cây đã chết, cọc gỗ, ván cốp pha còn sót lại dưới nền hoặc ngoài sân.

Không. Bê tông, gạch nung, đá, kính và kim loại không chứa xen-lu-lô; mối không dùng chúng làm thức ăn và cũng không gặm xuyên được khối bê tông đặc chắc. Cụm từ “mối ăn bê tông” xuất hiện vì người ta thấy mối chui ra từ sàn và tường bê tông, trong khi thực tế chúng đi qua những chỗ hở có sẵn.

Một công trình bê tông có nhiều chỗ hở hơn vẻ ngoài của nó: vết nứt co ngót, mạch ngừng giữa hai lần đổ, khe tiếp giáp giữa nền và chân tường, mạch vữa giữa các viên gạch, lỗ chừa cho ống nước, ống điện, ống máy lạnh. Một khe rất hẹp cũng đủ cho mối thợ lọt qua. Với lớp vữa trát yếu, vữa cũ đã mủn hoặc mạch vữa xốp, nhiều trường hợp mối còn moi từng hạt cát để mở rộng lối đi, khiến gia chủ tưởng tường bị ăn.

Nói cách khác, bê tông không bị ăn, nhưng bê tông không ngăn được mối nếu các khe và lỗ xuyên không được xử lý. Phần việc này thuộc về phòng mối cho công trình, nên thực hiện từ khi làm nền, móng.

Phòng chống mối công trình

Dành cho nhà đang xây hoặc cải tạo lớn, khi còn tiếp cận được nền, móng và các lỗ xuyên kỹ thuật.

Khi một bức tường “bị mối ăn”, phần gạch và vữa hầu như vẫn nguyên. Thứ bị ăn là các lớp vật liệu gốc thực vật gắn trên hoặc nằm trong tường; thứ nhìn thấy là dấu vết mối để lại khi đi ngang qua.

• Giấy dán tường và lớp hồ dán bên dưới: bị ăn thành mảng, giấy phồng và rách khi chạm vào.
• Vách và trần thạch cao: mối ăn lớp giấy hai mặt, để lại lõi thạch cao bở và dễ vỡ.
• Len chân tường, nẹp, khuôn bao cửa bằng gỗ hoặc ván: bị ăn từ mặt áp tường ra ngoài.
• Tấm ốp gỗ, vách đầu giường, hậu tủ âm tường: mặt sau áp tường bị ăn trước, mặt trước còn đẹp.
• Khung xương gỗ, nẹp gỗ chôn trong tường của nhà cũ.
• Lớp sơn và bột trét: không phải thức ăn, nhưng phồng rộp do mối đắp đất và mang ẩm vào ngay bên dưới.

Không có vật liệu gốc gỗ nào miễn nhiễm với mối; khác biệt nằm ở mức độ hấp dẫn và thời gian chống chịu. Độ ẩm làm thay đổi đáng kể bức tranh này: cùng một loại ván, tấm đặt ở chỗ khô thoáng bền hơn nhiều so với tấm áp vào tường ẩm.

Nguyên tắc chung gồm hai bước theo đúng thứ tự: để đơn vị xử lý làm cho mối ngừng hoạt động trước, rồi mới đánh giá và sửa chữa. Thay gỗ mới khi đàn mối còn hoạt động chỉ là cung cấp thêm thức ăn. Việc đánh giá dựa trên độ chắc còn lại: gõ nghe tiếng, ấn đầu tua vít vào mặt khuất, xem các điểm bắt vít và bản lề còn giữ được hay không.

“Gỗ bị mối mọt” là cách nói gộp, trong khi mối, mọt và ẩm mốc là ba nguyên nhân khác nhau, cần ba hướng xử lý khác nhau. Trước khi quyết định, Quý khách có thể tự đối chiếu theo các quan sát sau.

• Kê tủ, kệ, thùng đồ cách nền và cách tường một khoảng để không khí lưu thông và dễ nhìn thấy đường mui.
• Với khu bếp và nhà vệ sinh, ưu tiên vật liệu chịu ẩm cho thùng tủ; dán kín mọi cạnh cắt và lỗ khoan của ván.
• Không để chân khung cửa gỗ, chân tủ ngâm trong nước lau sàn hoặc nước tràn.
• Thay thùng carton lưu trữ lâu ngày bằng hộp nhựa có nắp; không chất sách, hồ sơ sát nền hoặc áp vào tường ngoài.
• Dọn hết gỗ vụn, ván cốp pha, bao bì sau khi xây sửa, kể cả phần bị vùi dưới nền hay sau trần.
• Sửa sớm chỗ thấm, dột, ống rò; vật liệu khô thường chống chịu mối lâu hơn vật liệu ẩm.
• Mỗi năm mở kiểm tra hậu tủ, gầm tủ bếp, mép trần và len chân tường, nhất là sau mùa mưa.

Một buổi khảo sát là cần thiết khi hư hại xuất hiện ở nhiều hạng mục, khi gỗ bị ăn có lẫn đất, khi chưa phân biệt được mối với mọt, hoặc trước khi Quý khách thay tủ bếp, lát lại sàn ở nơi mối từng xuất hiện. UpClean khảo sát miễn phí tại nhà, sau đó gửi văn bản nêu phương án và báo giá. Đội kỹ thuật UpClean trực tiếp xử lý mối; chuyên viên Up lo che chắn nội thất, theo dõi từng vị trí trong buổi xử lý và lau dọn khi kết thúc. UpClean đã công bố đủ điều kiện cung cấp dịch vụ diệt côn trùng theo quy định; hồ sơ công bố và thông tin chế phẩm được gửi khi Quý khách yêu cầu.