Diệt mối có độc không? An toàn, chi phí và cách chọn đơn vị diệt mối

Mọi chế phẩm diệt mối đều được thiết kế để gây hại cho côn trùng, vì vậy câu hỏi đúng là rủi ro được kiểm soát đến đâu. Theo Đại học Kentucky (Hoa Kỳ), với hiểu biết hiện nay, các chế phẩm trừ mối đã được đăng ký không gây nguy hại đáng kể cho người, vật nuôi và môi trường khi được sử dụng đúng hướng dẫn trên nhãn. Điều kiện "đúng nhãn" chính là phần gia chủ cần quan tâm.

Rủi ro thường đến từ việc dùng chế phẩm không rõ nguồn gốc, pha sai, phun tràn lan vào nơi sinh hoạt, không che chắn thực phẩm hoặc cho người, vật nuôi quay lại quá sớm. Mỗi phương án cũng có mức tiếp xúc khác nhau: bả đặt trong trạm kín hạn chế tiếp xúc hơn so với phun, bơm diện rộng trong nhà.

Thuốc trừ mối

Thuộc nhóm thuốc trừ mối trong Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành và cập nhật định kỳ.

Chế phẩm diệt côn trùng gia dụng, y tế

Phải có số đăng ký lưu hành do Bộ Y tế cấp, in trên nhãn; thường dùng cho gián, kiến, muỗi trong nhà.

Đơn vị cung cấp dịch vụ

Theo Nghị định 91/2016/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, cơ sở cung cấp dịch vụ diệt côn trùng bằng chế phẩm phải công bố đủ điều kiện với Sở Y tế nơi đặt trụ sở; thông tin được công khai trên trang điện tử của Sở Y tế.

Điều Quý khách có thể yêu cầu

Tên chế phẩm, số đăng ký, nhãn hoặc phiếu an toàn hoá chất, cùng thông tin công bố đủ điều kiện của đơn vị, trước ngày thực hiện.

Không có một mốc thời gian chung cho mọi trường hợp. Thời gian cách ly phụ thuộc vào chế phẩm, cách xử lý, khu vực được xử lý và mức độ thông gió, nên Quý khách cần tuân theo đúng hướng dẫn bằng văn bản của đơn vị xử lý. Với đặt bả hoặc xử lý cục bộ ở một vị trí, gia đình thường chỉ cần tránh khu vực đang làm; với phun, bơm diện rộng trong nhà, thời gian cách ly có thể dài hơn.

• Hỏi rõ trước ngày xử lý: khu vực nào cần tránh, trong bao lâu, khi nào được mở cửa thông gió.
• Trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người có bệnh hô hấp nên rời khu vực theo thời gian dài nhất mà đơn vị khuyến nghị.
• Chó, mèo, chim cảnh cần được đưa đi; bể cá cần được đậy kín và hỏi ý kiến về máy sục khí.
• Khi quay lại, mở cửa thông gió, lau bề mặt tiếp xúc thực phẩm theo hướng dẫn, nhưng không lau rửa vị trí đã phun tồn lưu và không dịch chuyển trạm bả.
• Nếu có người chóng mặt, buồn nôn, khó thở hoặc kích ứng da, mắt sau khi xử lý, đưa người đó ra nơi thoáng khí và liên hệ cơ sở y tế, mang theo thông tin chế phẩm.

Câu hỏi "diệt mối bao nhiêu tiền" khó có một con số đúng cho mọi nhà. Một báo giá đáng tin được lập sau khảo sát, nêu rõ phương án, chế phẩm, số lần kiểm tra lại và điều kiện bảo hành. Các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí gồm:

• Loài mối và mức độ: mối mới xuất hiện ở vài điểm hay đã lan nhiều phòng, nhiều tầng.
• Phương án: xử lý cục bộ, đặt bả, xử lý nền hay kết hợp; số lần theo dõi, kiểm tra lại đi kèm.
• Loại hình và diện tích: căn hộ, nhà phố, biệt thự; sân vườn, tầng hầm, gác mái.
• Phần hoàn thiện: sàn gỗ, tủ âm tường, ốp gỗ có cần khoan, tháo dỡ hay không.
• Mục đích: xử lý khi đã có mối hay phòng ngừa cho nhà sắp dọn vào.
• Thời hạn và phạm vi bảo hành mà đơn vị cam kết bằng văn bản.

Tài liệu hướng dẫn chọn đơn vị kiểm soát côn trùng của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) khuyên người tiêu dùng nên lấy báo giá từ hai đến ba đơn vị và so sánh giá trị, không chỉ so giá. Quý khách có thể dùng các câu hỏi sau:

• Đơn vị đã công bố đủ điều kiện cung cấp dịch vụ diệt côn trùng với Sở Y tế chưa? Có thể cho xem thông tin đó không?
• Loài mối là gì, mức độ đến đâu, tổ có thể nằm ở vị trí nào?
• Phương án đề xuất là gì, vì sao chọn phương án đó, có cách làm nào ít dùng hoá chất hơn không?
• Chế phẩm sử dụng là gì, có trong danh mục được phép không, có thể xem nhãn hoặc phiếu an toàn hoá chất không?
• Gia đình cần chuẩn bị gì, cách ly khu vực nào, trong bao lâu?
• Bảo hành bao lâu, bao gồm những khu vực nào, bao nhiêu lần kiểm tra lại? EPA cũng lưu ý bảo hành diệt mối có thể mất hiệu lực nếu sửa chữa kết cấu nhà mà không báo trước, vậy những trường hợp nào không được bảo hành?
• Báo giá có được lập thành văn bản, có hợp đồng và hoá đơn không?

Giá rẻ bất thường

Mức giá thấp hơn hẳn mặt bằng chung có thể đi kèm chế phẩm không rõ nguồn gốc, liều lượng không đủ hoặc bỏ bớt các lần kiểm tra lại. EPA nhận xét một mức giá trông như món hời có thể cần được xem xét thêm lần nữa.

Không có giấy phép, không công bố đủ điều kiện

Không cung cấp được thông tin công bố với Sở Y tế, không có pháp nhân rõ ràng, chỉ liên hệ qua số điện thoại cá nhân.

Báo giá chốt khi chưa khảo sát

Đưa ra giá trọn gói qua điện thoại mà không xem nhà, hoặc báo giá thấp rồi phát sinh thêm khi đã bắt đầu làm.

Không nêu tên chế phẩm

Từ chối cho biết tên, số đăng ký chế phẩm hoặc dùng chai lọ không nhãn, nhãn không có tiếng Việt.

Cam kết tuyệt đối

Quảng cáo "không độc hại 100%", "an toàn tuyệt đối" hay bảo hành dài nhưng không ghi rõ phạm vi, điều kiện bằng văn bản.

Thúc ép ký ngay

Doạ nhà sắp sập, yêu cầu quyết định trong ngày. Đại học Kentucky lưu ý mối phá gỗ khá chậm, nên dành thêm thời gian để tìm hiểu thường không làm thiệt hại tăng đáng kể.

• Cất thực phẩm, bát đĩa, đồ chơi và bình sữa của trẻ vào tủ kín hoặc chuyển khỏi khu vực xử lý.
• Báo trước nếu trong nhà có người bị hen suyễn, dị ứng, trẻ sơ sinh hoặc người cao tuổi, để đơn vị cân nhắc phương án phù hợp.
• Không tự phun thêm thuốc mua ngoài sau khi đơn vị đã xử lý; không trộn các loại hoá chất với nhau.
• Giữ lại văn bản ghi tên chế phẩm, khu vực xử lý và hướng dẫn cách ly để tra cứu khi cần.

Với dịch vụ diệt mối, côn trùng của UpClean, việc xử lý bằng hoá chất do đối tác đủ điều kiện hành nghề thực hiện, chỉ dùng chế phẩm thuộc danh mục được phép. UpClean cùng đối tác khảo sát miễn phí, gửi phương án, chế phẩm, thời gian cách ly và báo giá trọn gói bằng văn bản trước khi đặt lịch; Quý khách có thể đề nghị xem thông tin, giấy phép của đối tác. Trong ngày xử lý, chuyên viên Up che chắn đồ đạc, giám sát từng khu vực, vệ sinh sau xử lý theo hướng dẫn an toàn và ghi nhận toàn bộ trong Up Report kèm lịch kiểm tra lại.