Máy lạnh bị đóng tuyết: nguyên nhân, cách xử lý an toàn và khi nào cần chuyên viên

Trong lúc làm lạnh, gas bay hơi trong dàn lạnh và hấp thụ nhiệt từ luồng gió đi qua. Bình thường, bề mặt dàn lạnh chỉ đủ lạnh để hơi ẩm ngưng tụ thành nước, chảy xuống máng và theo ống thoát ra ngoài. Khi sự cân bằng giữa lượng gió, lượng gas và nhiệt độ bị phá vỡ, bề mặt dàn xuống dưới 0°C; hơi nước không còn ngưng thành giọt mà đông lại thành lớp tuyết trắng, dày dần thành băng.

Tuyết có thể xuất hiện trên các lá nhôm của dàn lạnh (nhìn thấy khi mở mặt nạ), ở cửa gió, hoặc trên ống đồng nhỏ nối vào dàn nóng ngoài ban công. Lớp băng chặn đường gió, khiến máy càng kém lạnh và khi tan có thể làm nước nhỏ giọt, tràn ra tường.

Theo trang tư vấn của Daikin Việt Nam, các nguyên nhân thường gặp gồm thiếu bảo dưỡng để bụi bẩn cản trở luồng khí, thiếu gas hoặc đường ống gas có vấn đề, quạt hư hỏng và lắp đặt chưa đúng kỹ thuật. Trong điều kiện căn hộ tại TP.HCM, có thể sắp xếp theo mức độ thường gặp như sau:

Lưới lọc, dàn lạnh bám bụi

Nguyên nhân phổ biến nhất. Bụi làm giảm lượng gió đi qua dàn, nhiệt không được "lấy đi" đủ nên bề mặt dàn lạnh xuống quá thấp. Thường kèm gió yếu, mùi ẩm.

Thiếu gas

Áp suất gas thấp làm nhiệt độ bay hơi giảm, tuyết hay xuất hiện ở ống đồng nhỏ ngoài dàn nóng hoặc một góc dàn lạnh. Máy thường vẫn có gió nhưng không mát.

Quạt dàn lạnh quay yếu

Quạt lồng sóc bám bẩn dày, mô tơ quạt suy yếu, hoặc máy để ở tốc độ gió thấp nhất trong thời gian dài đều làm giảm lưu lượng gió qua dàn.

Nhiệt độ cài đặt quá thấp, chạy liên tục

Để máy ở mức thấp nhất suốt nhiều giờ, nhất là trong phòng nhỏ, đóng kín, kết hợp gió yếu, có thể khiến dàn lạnh xuống dưới điểm đóng băng.

Cảm biến nhiệt, bo mạch điều khiển

Cảm biến sai lệch có thể khiến máy nén chạy mãi không ngắt. Trường hợp này thường cần đơn vị sửa chữa hoặc trung tâm bảo hành của hãng.

Lắp đặt chưa chuẩn

Công suất máy không phù hợp diện tích phòng, đường ống quá dài hoặc lượng gas nạp ban đầu chưa đủ.

Các bước dưới đây an toàn cho chủ nhà và giúp hạn chế nước tràn khi băng tan:

• Bước 1 — Tắt chế độ làm lạnh: tắt máy bằng điều khiển. Nếu máy có chế độ chỉ quạt (Fan), Quý khách có thể bật chế độ này để băng tan nhanh hơn nhờ luồng gió ở nhiệt độ phòng.
• Bước 2 — Hứng nước: đặt khăn dày hoặc chậu ngay dưới dàn lạnh, che đồ điện tử, sách vở bên dưới máy; khi băng tan, nước có thể nhỏ nhiều hơn khả năng thoát của máng.
• Bước 3 — Chờ băng tan tự nhiên: thời gian có thể từ vài chục phút đến vài giờ tuỳ độ dày lớp băng. Không cạy băng bằng dao, tua vít hay vật cứng vì lá nhôm rất mỏng, dễ móp và thủng ống.
• Bước 4 — Ngắt điện và vệ sinh lưới lọc: khi băng đã tan hết, ngắt cầu dao của máy, tháo lưới lọc rửa sạch, để khô hẳn rồi lắp lại theo sách hướng dẫn của hãng.
• Bước 5 — Kiểm tra đường gió: đảm bảo rèm, tủ, đồ đạc không che cửa gió vào và ra của dàn lạnh.
• Bước 6 — Bật lại ở mức vừa phải: chọn nhiệt độ vừa phải thay vì mức thấp nhất, để quạt ở chế độ tự động hoặc tốc độ trung bình, rồi theo dõi trong một đến hai ngày.

• Tiếp tục cho máy chạy làm lạnh với hi vọng băng tự tan: lớp băng sẽ dày thêm, máy nén làm việc nặng hơn và nước tràn nhiều hơn khi tắt máy.
• Dùng máy sấy tóc, quạt sưởi hay nước nóng thổi, dội vào dàn lạnh: dễ làm ướt bo mạch, biến dạng chi tiết nhựa và không an toàn về điện.
• Xịt nước, dung dịch vào dàn lạnh khi chưa che chắn bo mạch và mô tơ quạt.
• Tự tháo vỏ dàn lạnh, quạt lồng sóc hoặc can thiệp vào đường ống, van gas.
• Trèo ra lan can, cửa sổ để kiểm tra dàn nóng ở căn hộ cao tầng.

Hai nguyên nhân này có biểu hiện gần giống nhau, và chủ nhà không thể kết luận chính xác chỉ bằng quan sát. Bảng dưới đây chỉ mang tính tham khảo; kết luận đáng tin cậy cần vệ sinh sạch rồi đo áp suất gas bằng đồng hồ chuyên dụng.

Lưới lọc phủ bụi xám, gió ra yếu

Nghiêng về dàn bẩn. Nhiều trường hợp hết đóng tuyết ngay sau khi vệ sinh.

Lưới lọc sạch, gió mạnh nhưng không mát

Nên kiểm tra áp suất gas và tình trạng dàn nóng.

Tuyết bám ở ống đồng nhỏ ngoài dàn nóng

Thường gợi ý áp suất gas thấp.

Đóng tuyết trở lại sau vài ngày dù đã rửa lưới lọc

Cần vệ sinh chuyên sâu dàn lạnh, quạt lồng sóc và đo áp suất gas.

Kèm mã lỗi hoặc máy nén chạy không ngắt

Có thể liên quan cảm biến, bo mạch; nên liên hệ trung tâm bảo hành của hãng.

Các bước tại nhà chỉ xử lý được phần ngọn: làm tan băng và làm sạch lưới lọc. Nếu nguyên nhân nằm sâu bên trong dàn lạnh, ở lượng gas hay ở linh kiện, hiện tượng sẽ lặp lại. Quý khách nên nhờ chuyên viên trong những trường hợp sau:

• Máy đóng tuyết trở lại trong vòng vài ngày dù lưới lọc đã được rửa sạch.
• Đã quá ba đến bốn tháng chưa vệ sinh dàn lạnh với máy dùng hằng ngày.
• Có tuyết hoặc sương đọng dày ở ống đồng, van dàn nóng.
• Nước nhỏ giọt, tràn ra tường kể cả khi máy không còn đóng tuyết.
• Máy hiển thị mã lỗi, phát tiếng ồn lạ, hoặc máy nén chạy liên tục không ngắt.

Daikin Việt Nam khuyến nghị vệ sinh lưới lọc khoảng hai tuần một lần và bảo dưỡng máy ít nhất sáu tháng một lần. Với khí hậu nóng ẩm và thói quen chạy máy gần như mỗi ngày tại TP.HCM, chu kỳ vệ sinh chuyên sâu ba đến bốn tháng một lần thường phù hợp hơn cho phòng ngủ và phòng làm việc.

• Rửa lưới lọc định kỳ; kiểm tra thường xuyên hơn khi nhà gần công trình hoặc nuôi thú cưng.
• Không để máy ở nhiệt độ thấp nhất kéo dài; chọn mức vừa phải kết hợp quạt trần hoặc quạt đứng nếu cần.
• Tránh để tốc độ gió thấp nhất cùng nhiệt độ thấp nhất trong phòng nhỏ đóng kín.
• Giữ lại kết quả đo áp suất gas mỗi lần bảo dưỡng để phát hiện sớm xu hướng giảm.
• Khi lắp mới hoặc di dời, chọn công suất phù hợp diện tích phòng và yêu cầu kiểm tra lượng gas sau lắp đặt.

Với dịch vụ vệ sinh máy lạnh của UpClean, chuyên viên Up làm sạch lưới lọc, dàn lạnh, quạt lồng sóc, máng nước và dàn nóng — những nơi bụi bẩn thường là nguyên nhân gốc của hiện tượng đóng tuyết — sau đó đo áp suất gas miễn phí. Nếu máy thiếu gas, UpClean báo giá bơm bổ sung trước và chỉ thực hiện khi Quý khách đồng ý; kết quả đo được ghi trong Up Report.

UpClean không nhận sửa chữa linh kiện hay xử lý rò rỉ gas. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường như cảm biến, mô tơ quạt hoặc nghi rò rỉ, chuyên viên ghi chú rõ trong Up Report để Quý khách chủ động liên hệ đơn vị sửa chữa hoặc trung tâm bảo hành của hãng.