Cây cảnh trong nhà dễ chăm sóc: chọn cây, ánh sáng và cách tưới cho căn hộ

Với căn hộ có ánh sáng hạn chế và gia chủ bận rộn, nên ưu tiên các loại cây sinh trưởng chậm, chịu được bóng râm và vài ngày thiếu nước. Dưới đây là những cây cảnh trồng trong nhà phổ biến, dễ tìm tại TP.HCM.

Kim tiền (ZZ plant)

Thân củ trữ nước, chịu bóng và chịu khô rất tốt; thường chỉ cần tưới khi đất đã khô gần hết chậu. Kẻ thù lớn nhất là tưới quá nhiều.

Lưỡi hổ

Lá dày mọng nước, sống được ở góc ít sáng; tưới thưa, nhất là trong phòng máy lạnh. Đất ẩm kéo dài dễ làm thối gốc.

Trầu bà và trầu bà lá xẻ (monstera)

Phát triển nhanh, có thể để bàn, treo hoặc cho leo cột; ưa ánh sáng tán xạ, lá nhạt màu hoặc thưa dần khi quá thiếu sáng.

Cau tiểu trâm

Dáng cau nhỏ gọn, chịu bóng khá, hợp góc phòng khách hoặc bàn làm việc; ưa đất hơi ẩm nhưng không úng.

Lan ý

Có hoa trắng, chịu bóng tốt; lá rũ xuống khi khát nước và hồi lại nhanh sau khi tưới, nên khá dễ theo dõi.

Cây nhện (cỏ lan chi) và dương xỉ

Phù hợp chậu treo gần cửa sổ; dương xỉ cần độ ẩm cao hơn, hợp phòng tắm có cửa sổ hoặc lô gia có mái che.

Không có loại cây xanh nào sống lâu dài khi hoàn toàn thiếu ánh sáng, vì cây cần ánh sáng để quang hợp. Cụm từ “cây không cần ánh sáng mặt trời” nên được hiểu là cây chịu được ánh sáng yếu, không cần nắng chiếu trực tiếp, như kim tiền, lưỡi hổ, trầu bà, lan ý và cau tiểu trâm.

Với phòng không có cửa sổ, Quý khách có thể dùng đèn LED chuyên cho cây hoặc đèn LED ánh sáng trắng bật khoảng 8–12 giờ mỗi ngày, hoặc luân phiên mang cây ra chỗ sáng vài ngày mỗi tuần. Dấu hiệu cây thiếu sáng gồm thân vươn dài, lá non nhỏ dần, lá đốm hoặc lá sọc mất màu.

Nhiều danh sách “cây trồng trong nhà tốt cho sức khỏe” hoặc “cây lọc không khí” dẫn nghiên cứu của NASA năm 1989. Tuy nhiên, thí nghiệm đó được thực hiện trong buồng kín dung tích nhỏ, khác xa điều kiện một căn nhà thực tế.

Bài tổng quan của Cummings và Waring (Đại học Drexel) đăng trên tạp chí Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology năm 2019 đã phân tích lại khoảng ba mươi năm nghiên cứu và kết luận: với mật độ cây thông thường trong nhà, khả năng loại bỏ hợp chất hữu cơ dễ bay hơi của chậu cây là không đáng kể so với việc thông gió tự nhiên; cần hàng chục đến hàng trăm chậu trên mỗi mét vuông sàn mới đạt hiệu quả tương đương.

Vì vậy, Quý khách nên chọn cây vì vẻ đẹp và cảm giác thư thái mà cây mang lại. Để cải thiện chất lượng không khí, các biện pháp hiệu quả hơn là mở cửa thông gió, bật quạt hút khi nấu ăn, vệ sinh máy lạnh định kỳ và cân nhắc máy lọc không khí khi cần.

• Vị trí lý tưởng là cách cửa sổ hoặc cửa kính lô gia khoảng 1–2 m, nhận ánh sáng sáng nhưng không bị nắng chiều chiếu thẳng qua kính, vốn dễ làm cháy lá.
• Tránh đặt cây ngay dưới hoặc trước luồng gió máy lạnh; gió lạnh và khô làm lá khô mép, quăn lá.
• Không đặt sát kính hướng tây vào mùa nắng; nếu cần, dùng rèm voan để tán xạ ánh sáng.
• Xoay chậu một phần tư vòng mỗi một đến hai tuần để cây phát triển cân đối, không nghiêng về một phía.
• Dùng đĩa lót chậu và đổ bỏ nước đọng sau khi tưới, vừa bảo vệ sàn gỗ vừa tránh nơi muỗi đẻ trứng.

Phần lớn cây cảnh trong nhà chết vì bị tưới quá nhiều chứ không phải vì thiếu nước. Không nên tưới theo lịch cố định mà nên kiểm tra đất trước mỗi lần tưới.

• Ấn ngón tay xuống đất khoảng 2–3 cm: nếu đất khô thì tưới, nếu còn ẩm thì chờ thêm vài ngày. Với kim tiền và lưỡi hổ, chờ đất khô sâu hơn.
• Khi tưới, tưới chậm và đều đến khi nước chảy ra lỗ thoát đáy chậu, rồi đổ bỏ nước trong đĩa lót.
• Phòng chạy máy lạnh cả ngày làm đất khô nhanh hơn ở bề mặt nhưng phần đáy chậu có thể vẫn ẩm; nên kiểm tra kỹ trước khi tưới thêm.
• Mùa mưa, khi nhà ít nắng và độ ẩm cao, giảm lượng và tần suất tưới.
• Chậu không có lỗ thoát nước, như chậu sứ trang trí, nên dùng làm chậu bọc ngoài, bên trong đặt chậu nhựa có lỗ thoát.

Khí hậu TP.HCM vốn ẩm, nhưng phòng chạy máy lạnh liên tục lại khá khô. Với cây ưa ẩm như dương xỉ, đuôi công, Quý khách có thể đặt chậu trên khay sỏi có nước (đáy chậu không chạm nước) hoặc nhóm nhiều chậu gần nhau. Không nên phun sương lên lá vào buổi tối, vì lá ẩm qua đêm dễ phát sinh nấm.

Đất trồng cây cảnh trong nhà nên tơi xốp, thoát nước tốt, thường phối trộn đất sạch với xơ dừa, trấu hun hoặc đá perlite. Bón phân loãng theo hướng dẫn trên bao bì vào giai đoạn cây ra lá mới; không bón cho cây đang yếu, vừa thay chậu hoặc đang úng rễ. Khoảng một đến hai năm, khi rễ mọc kín chậu hoặc chui ra lỗ thoát, nên thay chậu lớn hơn một cỡ.

Phần lớn vấn đề của cây trồng trong nhà xuất phát từ ánh sáng và nước, nên Quý khách nên rà soát hai yếu tố này trước khi nghĩ đến thuốc. Môi trường trong nhà ít thiên địch, vì vậy một vài loại côn trùng nhỏ có thể lan nhanh nếu không được phát hiện sớm.

Lá vàng từ dưới lên, đất ẩm lâu

Thường do tưới quá nhiều hoặc chậu thoát nước kém. Giãn lịch tưới, kiểm tra lỗ thoát; nếu gốc mềm, có mùi, cần cắt rễ thối và thay đất.

Mép lá khô nâu

Thường do gió máy lạnh, không khí khô hoặc tưới không đều. Dời cây khỏi luồng gió và tăng độ ẩm quanh cây.

Ruồi nhỏ bay quanh chậu

Thường là ruồi đất sinh sôi trong lớp đất mặt luôn ẩm. Để đất mặt khô hơn giữa các lần tưới và thay lớp đất mặt nếu cần.

Đốm trắng như bông, lớp bụi mịn mặt dưới lá

Có thể là rệp sáp hoặc nhện đỏ. Cách ly cây, lau lá bằng khăn ẩm, cắt bỏ lá hư; nếu cần dùng thuốc, chọn chế phẩm được phép lưu hành và làm đúng hướng dẫn trên nhãn, ở nơi thoáng khí.

Theo danh sách cây độc của Hiệp hội Phòng chống Ngược đãi Động vật Hoa Kỳ (ASPCA), nhiều cây cảnh phổ biến có thể gây hại cho chó mèo nếu bị nhai hoặc nuốt phải, như trầu bà, trầu bà lá xẻ, các loại philodendron, kim tiền, lưỡi hổ, lan ý, nha đam và môn trường sinh (Dieffenbachia). Triệu chứng thường gặp là kích ứng miệng, chảy dãi, nôn.

Đặc biệt, các loại hoa thuộc chi Lilium (hoa ly, loa kèn) và Hemerocallis (hoa hiên) có thể gây suy thận nguy hiểm cho mèo, kể cả khi chỉ liếm phấn hoa. Nhà có mèo không nên cắm hoặc trồng các loại hoa này.

Một số cây được ASPCA ghi nhận là không độc với chó mèo gồm cây nhện, dương xỉ Boston, cau vàng, cau tiểu trâm, đuôi công (Calathea) và kim ngân (Pachira). Nhà có thú cưng hoặc trẻ nhỏ nên đặt cây độc ở vị trí cao, ngoài tầm với. Khi nghi thú cưng ăn phải cây độc, Quý khách nên đưa đến bác sĩ thú y và mang theo tên hoặc ảnh cây.

Với vài chậu cây trong căn hộ, Quý khách hoàn toàn có thể tự chăm sóc theo các nguyên tắc trên. Khi số lượng cây lớn, như văn phòng, sảnh toà nhà, biệt thự nhiều tầng, hoặc khi gia chủ thường xuyên đi công tác, việc chăm sóc định kỳ bởi người có kinh nghiệm giúp cây giữ dáng và phát hiện sớm sâu bệnh, úng rễ.

Dịch vụ chăm sóc cây xanh của UpClean bao gồm tưới, cắt tỉa lá già, lau lá, bón phân, xử lý sâu bệnh bằng chế phẩm được phép lưu hành và tư vấn vị trí đặt cây phù hợp với ánh sáng từng phòng. Lịch chăm sóc và báo giá được xây dựng trọn gói sau khảo sát miễn phí, phù hợp với số lượng và chủng loại cây của từng không gian.