Cách chăm sóc sân vườn mùa mưa: tỉa cây trước giông bão, thoát nước, bãi cỏ và muỗi

Mùa mưa ở TP.HCM thường kéo dài khoảng từ tháng 5 đến tháng 11, với những cơn mưa lớn kèm giông và gió giật mạnh vào buổi chiều. Đất ngấm nước lâu ngày trở nên mềm, làm giảm khả năng giữ gốc của cây; tán cây rậm sau mùa sinh trưởng lại đón gió nhiều hơn.

Hệ quả thường gặp là cành gãy, cây nghiêng đổ, vườn ngập cục bộ, cỏ úng vàng, nấm bệnh trên lá và muỗi sinh sôi ở các vũng nước đọng. Phần lớn các vấn đề này có thể phòng ngừa nếu được chuẩn bị từ đầu mùa.

Đầu mùa mưa là thời điểm thích hợp để rà soát cây, vì sau mùa khô cây đã ra nhiều cành mới và tán bắt đầu rậm. Mục tiêu của việc tỉa trước mùa giông không phải là làm cây trụi lá, mà là loại bỏ những phần yếu và giảm sức cản gió, trong khi vẫn giữ đủ tán để cây quang hợp và che bóng cho khuôn viên. Với cây ăn trái trong vườn nhà, việc tỉa thưa còn giúp tán thông thoáng, hạn chế nấm bệnh trên lá và trái.

• Kiểm tra toàn bộ cây trong vườn: cắt bỏ cành khô, cành chết, cành bị nứt hoặc sâu đục thân, cành mọc chéo cọ xát nhau.
• Tỉa thưa tán để gió lùa qua, giảm sức cản gió; không nên cắt ngọn hay cắt cụt toàn bộ tán, vì cách này làm cây yếu, mọc chồi dày và dễ gãy hơn về sau.
• Cắt sát cổ cành, không để lại mấu dài và không cắt sâu vào thân, giúp vết cắt mau liền.
• Ưu tiên cành vươn ra mái nhà, cửa kính, tường rào, xe đỗ và lối đi.
• Cây mới trồng, cây cau, cây cảnh tạo dáng nên được chằng chống bằng cọc và dây mềm, kiểm tra lại sau mỗi trận gió lớn.
• Không tỉa cành lớn trong lúc trời đang mưa hoặc có giông, vì thân cây trơn và nguy cơ sét đánh.

Những dấu hiệu sau cho thấy cây cần được người có chuyên môn kiểm tra trước mùa giông, thay vì tự xử lý.

• Thân cây nghiêng thêm so với trước, đất quanh gốc nứt hoặc phồng lên.
• Có nấm mọc ở gốc hoặc trên thân, vỏ bong tróc, thân rỗng khi gõ.
• Cành lớn khô chết ở phần ngọn, tán thưa bất thường.
• Rễ bị đứt do đào móng, làm đường ống hoặc lát nền gần gốc.
• Cây cao sát nhà, vươn qua mái hoặc chạm đường dây điện.

• Khơi thông máng xối, ống thoát nước mái, rãnh và hố ga trước mùa mưa; dọn lá rụng định kỳ sau mỗi đợt mưa lớn.
• Quan sát vị trí đọng nước sau mưa: chỗ nào ngập lâu hơn vài giờ cần cải tạo độ dốc, bổ sung rãnh hoặc ống thoát ngầm.
• Với hồ cá, hồ cảnh và hồ bơi trong vườn, kiểm tra cửa xả tràn để nước mưa không làm tràn bờ; nước mưa và lá rụng cũng làm thay đổi chất lượng nước, cần vớt lá và theo dõi thường xuyên hơn.
• Không vun đất hoặc lớp phủ cao áp sát gốc cây, vì gốc ẩm kéo dài dễ thối.
• Bổ sung lớp phủ gốc mỏng bằng vỏ cây, rơm hoặc xơ dừa giúp hạn chế đất bắn lên lá khi mưa, giảm nguy cơ lây lan nấm bệnh.
• Kê chậu lên chân đế, đảm bảo lỗ thoát nước không bị bịt; dời chậu cây ưa khô vào chỗ có mái che.
• Giảm hoặc tạm dừng lịch tưới tự động khi mưa nhiều; kiểm tra bộ hẹn giờ để tránh tưới khi đất đã sũng nước.

Cỏ phát triển nhanh trong mùa mưa nhưng cũng dễ bị úng và nấm bệnh. Quý khách nên cắt cỏ đều đặn hơn và chỉ cắt khi mặt cỏ đã ráo; không nên cắt quá thấp, vì để cỏ cao vừa phải giúp rễ khoẻ và che bóng cho đất.

Hạn chế đi lại, đỗ xe trên bãi cỏ đang sũng nước để đất không bị nén chặt. Những mảng cỏ vàng, có vòng tròn hoặc đốm nâu lan rộng có thể là dấu hiệu nấm; cần giảm tưới, làm thoáng đất và nhờ người có chuyên môn xác định bệnh trước khi dùng thuốc. Bón phân nên chia nhỏ liều, tránh bón ngay trước cơn mưa lớn vì phân dễ bị rửa trôi.

Độ ẩm cao tạo điều kiện cho nấm bệnh trên lá, ốc sên và rệp phát triển. Quý khách nên tỉa bỏ lá bệnh, giữ tán thông thoáng và dọn lá rụng. Khi cần dùng thuốc bảo vệ thực vật, chỉ dùng sản phẩm được phép lưu hành, đúng liều lượng ghi trên nhãn, mang găng tay, khẩu trang và giữ trẻ nhỏ, thú cưng tránh xa khu vực vừa phun.

Ốc sên thường xuất hiện nhiều sau mưa và gặm lá non, chồi hoa; có thể bắt thủ công vào chiều tối hoặc sáng sớm và dọn bớt chỗ ẩn nấp như ván gỗ, chậu úp sát đất.

Muỗi, đặc biệt là muỗi vằn truyền bệnh sốt xuất huyết, đẻ trứng ở những vũng nước nhỏ quanh nhà. Ngành y tế khuyến cáo người dân loại bỏ nơi chứa nước đọng ít nhất mỗi tuần một lần: đĩa lót chậu, chậu rỗng, lốp xe, gáo dừa, máng xối tắc, nách lá cây và bạt che đọng nước. Với sân vườn rộng nhiều cây, kết hợp dọn nơi đọng nước với dịch vụ phun thuốc muỗi định kỳ giúp kiểm soát muỗi hiệu quả hơn.

Khi cơ quan khí tượng phát tin áp thấp nhiệt đới, bão hoặc giông mạnh, Quý khách nên dành ít thời gian rà soát khuôn viên. Sau cơn mưa lớn, việc kiểm tra sớm giúp phát hiện cành gãy treo lơ lửng hay cây nghiêng trước khi gây tai nạn.

Trước giông bão

Cất chậu nhỏ, chậu treo, bàn ghế nhẹ, dù che nắng vào trong; chằng buộc cây non, giàn leo; khơi thông hố ga; tắt hệ thống tưới tự động và ngắt điện đèn sân vườn nếu có nguy cơ ngập.

Trong lúc giông

Không đứng dưới tán cây lớn, không ra vườn xử lý cành gãy, tránh xa dây điện bị đứt hoặc chùng xuống.

Sau mưa lớn

Quan sát từ xa cành gãy còn mắc trên tán, cây nghiêng, đất quanh gốc nứt; dọn cành nhỏ, lá rụng ở lối đi và rãnh thoát. Cành lớn mắc trên cao nên để người có thiết bị xử lý.

Cây bị nghiêng sau giông

Cây nhỏ, mới trồng có thể dựng lại, nén chặt đất và chằng chống. Cây lớn nghiêng đột ngột, rễ bật khỏi đất cần được khoanh vùng và nhờ chuyên gia đánh giá.

Việc tỉa cây lớn, cây cao trên vài mét, cây sát mái nhà hoặc đường dây điện đòi hỏi kỹ thuật leo, dây an toàn, thiết bị bảo hộ và cách hạ cành có kiểm soát. Quý khách không nên tự trèo cây hay dùng máy cưa khi chưa có kinh nghiệm.

Theo quy định về quản lý cây xanh đô thị (Nghị định 64/2010/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn của địa phương), việc chặt hạ, dịch chuyển cây xanh trên vỉa hè, đường phố và nơi công cộng phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép; một số trường hợp cây trong khuôn viên của tổ chức, cá nhân, như cây thuộc danh mục bảo tồn, cũng cần giấy phép. Quý khách nên liên hệ UBND phường hoặc đơn vị quản lý cây xanh tại địa phương để được hướng dẫn cụ thể. Với cây gần đường dây điện, cần phối hợp với điện lực khu vực trước khi tỉa.

Dịch vụ chăm sóc sân vườn, cảnh quan của UpClean thực hiện cắt cỏ, tỉa cây, tỉa thưa tán trước mùa giông, dọn lá và khơi thông rãnh thoát trong khuôn viên, bón phân và xử lý sâu bệnh bằng chế phẩm được phép lưu hành. Với cây lớn cần cắt tỉa hoặc chặt hạ, UpClean chỉ thực hiện trên cây thuộc khuôn viên của chủ nhà, sử dụng thiết bị bảo hộ khi làm việc trên cao, thu gom cành nhánh sau khi hoàn tất, và hỗ trợ gia chủ chuẩn bị hồ sơ khi cần xin phép cơ quan quản lý. Báo giá trọn gói sau khảo sát miễn phí; Quý khách cũng có thể kết hợp phun thuốc muỗi hoặc vệ sinh hồ bơi trong cùng đợt chuẩn bị mùa mưa.