Cách diệt ve chó trong nhà: trị ve cho chó theo chỉ định thú y và xử lý tận nơi ve ẩn nấp

Ve thuộc lớp hình nhện, hút máu và bám chặt vào da vật chủ nhiều ngày; ve trưởng thành có tám chân, thân dẹt khi đói và căng tròn như hạt đậu khi đã no máu. Loài thường gặp nhất trong nhà nuôi chó là ve chó nâu. Tài liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cho biết loài này có mặt trên toàn thế giới, chó là vật chủ chính ở mọi giai đoạn, nhưng ve cũng có thể đốt người hoặc động vật có vú khác.

Bọ chét là côn trùng nhỏ, nhảy rất xa, sống trên lông nhưng đẻ trứng rơi xuống sàn, thảm, ổ nằm. Người nuôi thường gọi chung các loài ký sinh ngoài da là "ve rận"; việc xác định chính xác chó, mèo đang mắc loài nào và chọn cách điều trị phù hợp nên để bác sĩ thú y thực hiện, vì mỗi loài cần sản phẩm và liệu trình khác nhau.

Theo tài liệu về ký sinh trùng của Trường Thú y Tây Canada, ve chó nâu là loài ve ba vật chủ: ấu trùng, ve non và ve trưởng thành đều bám lên chó hút máu vài ngày rồi rơi xuống môi trường để lột xác sang giai đoạn kế tiếp. Ve cái no máu rời vật chủ và đẻ trứng, thường ở khe kẽ những nơi chó hay lui tới; tài liệu khuyến nông của Đại học Texas A&M cho biết mỗi ve cái đẻ vài nghìn trứng, và ấu trùng nở ra sẽ leo lên tường, cột để chờ vật chủ đi ngang.

Điều khiến ve chó khó dứt là sức sống ngoài vật chủ. Trường Thú y Tây Canada ghi nhận ve chưa hút máu có thể tồn tại nhiều tháng trong môi trường: ấu trùng khoảng 253 ngày, ve non 97 ngày, ve trưởng thành tới 568 ngày. Cũng theo tài liệu này, cần kiểm soát đồng thời ve trên chó và ve trong những công trình chó thường ở, có thể phải thuê đơn vị diệt côn trùng.

Thuốc trị ve chó trên thị trường có nhiều dạng: nhỏ gáy, viên uống, vòng cổ, thuốc xịt ve chó, sữa tắm. Loại phù hợp phụ thuộc cân nặng, tuổi, giống, tình trạng sức khoẻ, việc chó có đang mang thai hay dùng thuốc khác, và cả việc trong nhà có nuôi mèo hay không. Vì vậy, thuốc trị ve và thuốc trị bọ chét cho chó, mèo nên được dùng theo chỉ định của bác sĩ thú y, đúng liều, đúng khoảng cách giữa các lần.

Trung tâm Sức khoẻ Mèo thuộc Đại học Cornell cảnh báo một số sản phẩm an toàn cho chó lại có thể gây ngộ độc cho mèo, kể cả khi mèo liếm lên lông chó vừa được bôi thuốc. Ve mèo, bọ chét mèo chỉ nên được xử lý bằng sản phẩm dành riêng cho mèo theo tư vấn thú y.

• Không tự ý phối nhiều sản phẩm trị ve cùng lúc hoặc tăng liều khi thấy ve chưa hết.
• Không dùng thuốc diệt côn trùng gia dụng xịt trực tiếp lên chó, mèo hay ổ nằm của chúng.
• Đọc kỹ nhãn và giữ sản phẩm ngoài tầm với của trẻ nhỏ; theo dõi phản ứng của vật nuôi sau khi dùng.

Chương trình TickEncounter của Đại học Rhode Island mô tả rằng khi ổ ve phát triển, người nuôi thường thấy ve đủ kích cỡ bò lên tường và rèm cửa. Những vị trí nên kiểm tra kỹ:

• Kẽ tường, vết nứt tường, khe giữa tường và trần, phào chỉ.
• Chân tường, len chân tường, khe sàn gỗ và mạch ron gạch quanh chỗ chó nằm.
• Ổ nằm, chuồng, đệm, chăn của chó; gầm sofa, gầm giường nơi chó hay chui vào.
• Rèm cửa buông sát sàn, mép thảm, khe cửa ra sân hoặc ban công.
• Ngoài trời: sân, hiên, bồn cây, góc tường có bóng râm nơi chó nằm nghỉ.

• Hút bụi kỹ sàn, thảm, sofa, gầm đồ đạc, khe sàn, chân tường và cả phào chỉ — Đại học Rhode Island khuyên hút cả những khe kẽ trên tường. Theo Đại học Texas A&M, hút bụi đều đặn lấy đi một lượng đáng kể ve trên thảm.
• Ngay sau mỗi lần hút, cho rác trong hộp chứa hoặc túi bụi vào túi nilon buộc kín và bỏ ra thùng rác bên ngoài, tránh để ve, trứng còn sống bò ngược trở lại nhà.
• Giặt chăn, đệm, tấm lót ổ nằm của chó theo nhiệt độ cao nhất nhãn vải cho phép, sấy khô kỹ; ổ nằm nhiễm nặng nên được thay mới.
• Dọn gọn đồ đạc chất đống quanh chỗ chó ở để giảm nơi trú và để việc kiểm tra, xử lý thuận lợi hơn.
• Trám kín khe quanh cửa sổ, cửa ra vào và các lỗ xuyên đường ống, dây điện — Đại học Texas A&M cho biết cách này giúp hạn chế ve xâm nhập vào nhà; trám thêm vết nứt tường, khe sàn để giảm chỗ ẩn nấp.
• Cắt tỉa cỏ, dọn lá ở sân, hiên; kiểm tra ve trên người chó sau mỗi lần ra ngoài.

Nên cân nhắc khi chó đã được điều trị đúng liệu trình mà vẫn liên tục có ve mới, khi ve xuất hiện trên tường, rèm, ở nhiều phòng, hoặc khi trong nhà có trẻ nhỏ, người lớn tuổi cần hạn chế tự dùng hoá chất. Việc xử lý môi trường bằng chế phẩm diệt côn trùng phải do đơn vị đủ điều kiện hành nghề thực hiện, dùng sản phẩm có số đăng ký lưu hành hợp lệ tại Việt Nam, kèm hướng dẫn về thời gian tránh khu vực cho người và vật nuôi.

Dịch vụ Diệt rệp giường, bọ chét của UpClean áp dụng cách phối hợp này cho cả ve và bọ chét trong nhà: đối tác được cấp phép khảo sát và xử lý nơi trú, UpClean cùng khảo sát miễn phí, gửi báo giá trọn gói bằng văn bản, hút bụi sâu, làm sạch sofa, nệm, thảm, chăn ga theo đúng thứ tự trong kế hoạch và lập Up Report. UpClean và đối tác không xử lý trực tiếp trên con vật; phần đó thuộc về bác sĩ thú y.

Trường Thú y Tây Canada liệt kê ve chó nâu là vật trung gian truyền một số mầm bệnh cho chó như Babesia canis, Ehrlichia canis, Hepatozoon canis và Anaplasma platys. Tài liệu của Đại học Texas A&M lưu ý bệnh do Ehrlichia gây ra có biểu hiện dễ nhầm với bệnh khác như mệt mỏi, bỏ ăn, uống nhiều nước, và cần bác sĩ thú y xét nghiệm máu để chẩn đoán. Với người, CDC ghi nhận ve chó nâu truyền bệnh sốt phát ban Rocky Mountain ở tây nam Hoa Kỳ và vùng biên giới Hoa Kỳ – Mexico. Khi chó có dấu hiệu bất thường, Quý khách nên đưa đi khám sớm thay vì tự điều trị.

Khi gỡ ve, Đại học Texas A&M khuyên dùng nhíp đầu tù kẹp sát phần miệng của ve rồi kéo nhẹ, đều tay; tránh bóp nát thân ve bằng tay trần, rửa tay và vùng da sau khi gỡ.

Với vật nuôi

Duy trì sản phẩm phòng ve theo lịch bác sĩ thú y đề ra; kiểm tra kẽ ngón, tai, cổ, nách sau mỗi lần đi dạo.

Với ổ nằm

Giặt tấm lót hằng tuần, phơi nắng hoặc sấy khô; kiểm tra định kỳ đường may và mặt dưới đệm.

Với ngôi nhà

Hút bụi chân tường, khe sàn, gầm đồ đạc đều đặn; giữ sân gọn, hạn chế cho chó tiếp xúc chó lạ có ve.

Khi đón chó mới

Đưa đi khám thú y trước, cho ở khu riêng vài ngày và kiểm tra ve kỹ trước khi để chó vào phòng ngủ, lên sofa.